Een schoorsteen inpakken met bitumen is een manier om de buitenkant van de schoorsteen waterdicht te maken en te beschermen tegen vocht, regen en vorstschade. Je brengt daarbij een laag bitumen aan op de stenen of het metselwerk, soms aangevuld met bitumenband of bitumenfolie rond de aansluitingen. Het werkt, maar er zijn situaties waarin het geen goed idee is. Hieronder lees je wanneer het wel en niet past, hoe je het aanpakt en waar je op moet letten.

Wanneer is schoorsteen inpakken met bitumen zinvol?

Bitumen wordt vooral gebruikt om de overgang tussen de schoorsteen en het dak waterdicht te maken. Die aansluiting is een veelvoorkomende plek voor lekkage: regenwater kruipt er makkelijk onder en kan van binnen schade aanrichten. Een bitumenband of bitumenfolie (ook wel dakbandafdichting of loodvervanger) dicht die overgang af zonder dat je lood hoeft te verwerken.

Wil je de hele schoorsteen aan de buitenkant inpakken met een bitumencoating, dan is dat een andere toepassing. Dat kan zinvol zijn als het metselwerk poreus is geworden en water opzuigt, of als de voegen verweerd zijn maar een volledige herstelklus te ingrijpend of te duur is. Bitumencoating sluit de poriën af en voorkomt dat vocht dieper trekt.

Waar je rekening mee moet houden vóór je begint

Controleer eerst of de schoorsteen asbest bevat. Oudere schoorstenen, zeker van voor 1994, kunnen asbestcementplaten of asbestpakkingen bevatten. Als je bitumen aanbrengt op een asbestbevattende schoorsteenmantel zonder dat dit gemeld of gesaneerd is, kan dat problemen opleveren bij latere verbouwingen of sloop. Twijfel je? Laat het materiaal eerst onderzoeken.

Let ook op de conditie van het metselwerk. Bitumen plakt goed op een droog, schoon en redelijk hecht oppervlak. Zit er los metselwerk, afbrokkelende voegen of een laag alg en mos op? Dan hecht de bitumen slecht en los je het onderliggende probleem niet op. Maak de schoorsteen dan eerst grondig schoon en herstel losse voegen voordat je verder gaat.

Een andere vraag is of de schoorsteen nog in gebruik is. Een actieve schoorsteen met een open haard of cv-ketel produceert warmte. Bitumen is bestand tegen vochtige omstandigheden, maar een schoorsteen die sterk opwarmt, kan de bitumen aan de binnenkant of onderkant doen uitdijen of loslaten. Bij passieve schoorstenen (die niet meer gebruikt worden) is dat risico veel kleiner.

Schoorsteen inpakken met bitumen: stap voor stap

De aanpak verschilt iets naargelang je de aansluiting afdicht of de hele buitenkant behandelt. Hieronder de meest gebruikte werkwijze voor beide situaties.

Aansluiting schoorsteen en dak afdichten:

• Verwijder oude kit, roestig lood of loszittende afdichting rondom de schoorsteenvoet op het dak.
• Maak het oppervlak schoon en droog. Stof, vet en alg verwijderen zorgt voor een goede hechting.
• Breng een primer aan als de fabrikant dat aanraadt. Dit verbetert de hechting op steen en dakbedekking.
• Druk de bitumenband of bitumenfolie strak aan langs de overgang, minstens 5 tot 10 centimeter omhoog tegen de schoorsteenwand en minstens even ver over de dakbedekking.
• Druk hoeken goed aan of gebruik voorgesneden hoekstukken om scheuren te voorkomen.
• Dek af met een laag bitumencoating of kit over de randen voor extra afdichting.

Buitenkant schoorsteen behandelen met bitumencoating:

• Schoonmaken is stap één: borstel mos, alg en los materiaal weg. Een hogedrukreiniger kan helpen, maar laat het daarna goed drogen.
• Vul scheuren en losse voegen eerst bij met buitenvoegmortel of reparatiekit.
• Breng de bitumencoating aan met een kwast of roller, laag voor laag. De meeste producten vragen twee lagen voor voldoende bescherming.
• Let op dat je de bovenkant van de schoorsteen (de kap of de dekstenen) goed meeneemt. Dat is de plek waar het meeste water binnendringt.

Nadelen en valkuilen van bitumen op een schoorsteen

Bitumen is zwart en blijft dat ook. Op een zichtbare schoorsteen, zeker aan de voorzijde van een huis, kan dat er onverzorgd uitzien. Er bestaan bitumencoatings met een gekleurde toplaag of afwerkingscoating, maar die zijn minder gangbaar en houden lang niet altijd mooi bij. Als het er netjes uit moet zien, is een doorschijnende impregneermiddel of een specifieke steencoating een beter alternatief.

Een tweede nadeel is dat bitumen moeilijk te verwijderen is als je later wilt restaureren of opnieuw voegen. Het zit vast in de poriën van het steen en is nauwelijks zonder schade weg te krijgen. Denk daar van tevoren over na, zeker bij een karakteristieke gevel of een monument.

Tot slot lost bitumen het probleem niet op als de schoorsteen structureel in slechte staat is. Sterk verweerd metselwerk, grote scheuren of een instabiele constructie vragen om een echte reparatie, niet om afdekken.

Voor het afdichten van de dakovergang is bitumen een beproefde en relatief goedkope oplossing die doe-het-zelvers goed kunnen uitvoeren. Voor de volledige buitenbekleding is het iets minder voor de hand liggend en de keuze hangt sterk af van hoe de schoorsteen eruitziet, of hij nog in gebruik is en welke uitstraling je wilt. Twijfel je, leg het dan voor aan een dakdekker of metselaar die de situatie ter plekke kan beoordelen.