Plastic vrij leven klinkt misschien groot, maar het begint met kleine keuzes thuis. Elke dag gebruik je producten die verpakt zijn in plastic of die plastic bevatten zonder dat je het weet. Denk aan je wasmiddel, je shampoo of de verpakking van je groente. Steeds meer mensen willen daar verandering in brengen. Niet omdat het moet, maar omdat het bijdraagt aan minder plastic in het milieu en in je eigen lichaam.

Microplastics zitten overal, ook waar je het niet verwacht

Microplastics zijn hele kleine stukjes plastic, kleiner dan vijf millimeter. Ze komen onder andere vrij bij het wassen van synthetische kleding, maar ook via producten die je dagelijks gebruikt. Een verrassend voorbeeld zijn wasstrips. Dit zijn kleine, oplosbare lapjes wasmiddel die worden gezien als een milieuvriendelijk alternatief voor vloeibaar wasmiddel in een plastic fles. Toch bevatten veel wasstrips polyvinylalcohol, ook wel PVA genoemd. PVA lost op in water, maar breekt niet volledig af in de natuur. Het komt zo in rivieren, de bodem en uiteindelijk in ons voedsel terecht. Veel mensen denken dat ze goed bezig zijn met wasstrips, terwijl ze onbewust toch microplastics in het milieu brengen.

Wat zijn dan wel goede keuzes zonder plastic

Er zijn gelukkig alternatieven die écht vrij zijn van plastic en microplastics. Voor het wassen van kleding kun je kiezen voor zeepnoten, ook wel wasnotengenoemd. Dit zijn gedroogde vruchten die van nature een reinigend stofje bevatten en in een katoenen zakje meegaan in de was. Een andere optie is wasmiddel op basis van marseillezeep. Je kunt dit thuis zelf maken door een blok marseillezeep te raspen en te combineren met water en soda. Een blok kost maar een paar euro en gaat lang mee. Voor de verpakking van andere producten in huis geldt: kies waar mogelijk voor glas, metaal, karton of onverpakt. Veel biologische winkels en zogenoemde losverkoop winkels bieden producten aan die je in je eigen pot of zak mee kunt nemen.

Plastic vermijden in de badkamer en keuken

De badkamer en keuken zijn de plekken waar de meeste plastic verpakkingen verzameld worden. Shampoo, douchegel, afwasmiddel, tandpasta: bijna alles zit in een plastic flesje of tube. Een eenvoudige wissel is overstappen op vaste producten. Vaste shampoo en conditioner bestaan al jaren en werken voor de meeste haartypes prima. Vaste zeep vervangt de douchegel. Voor het afwassen kun je een houten afwasborstel gebruiken in combinatie met een blokje afwasmiddel of groene zeep in een glazen pot. In de keuken helpt het om minder voorverpakte producten te kopen en vaker te kiezen voor losse groente en fruit. Boodschappen doen met een eigen tas, een bewaardoosje of een herbruikbare fles zijn stappen die weinig moeite kosten maar wel merkbaar bijdragen.

Beginnen met stoppen: waar je mee kunt starten

Overschakelen naar een plasticvrije levensstijl hoeft niet in één keer. Wie te veel tegelijk wil veranderen, stopt er vaak snel mee. Het werkt beter om te beginnen met één ruimte of één categorie producten. Ververs je huidige producten niet meteen, maar vervang ze zodra ze op zijn door een alternatief zonder plastic verpakking. Zo bouw je stap voor stap een nieuwe gewoonte op. Kijk ook eens kritisch naar wat je weggooit. Door een week je afval bij te houden, zie je snel welke plastic producten het vaakst terugkomen. Dat geeft een duidelijk startpunt. Online zijn veel communities en forums actief waar mensen tips en ervaringen delen over leven zonder plastic. Van zelfgemaakte schoonmaakmiddelen tot de beste plasticvrije winkels in de buurt: er is veel inspiratie te vinden.

Veelgestelde vragen

Zijn wasstrips echt niet plasticvrij?
Veel wasstrips bevatten PVA, een stof die oplost in water maar niet volledig afbreekt in de natuur. PVA wordt beschouwd als een vorm van microplastic. Wasstrips zijn daardoor vaak niet zo plasticvrij als ze lijken, ook al zit er geen plastic fles omheen.

Hoe maak ik zelf wasmiddel zonder plastic?
Zelf wasmiddel maken kan met marseillezeep. Je raspt een stuk zeep fijn, lost dit op in warm water en voegt eventueel wat soda toe. Het mengsel bewaar je in een glazen pot of fles. Het is goedkoop, werkt goed voor de meeste wassen en bevat geen plastic of microplastics.

Wat zijn microplastics precies en waarom zijn ze schadelijk?
Microplastics zijn deeltjes van plastic die kleiner zijn dan vijf millimeter. Ze komen terecht in het water, de bodem en de lucht, en worden opgenomen door dieren en mensen. Onderzoekers hebben microplastics al gevonden in menselijk bloed, longen en moedermelk. De exacte gevolgen voor de gezondheid worden nog onderzocht, maar de aanwezigheid ervan in het lichaam is een zorg voor wetenschappers wereldwijd.

Is plasticvrij leven duurder dan gewoon winkelen?
Plasticvrij leven hoeft niet duurder te zijn. Vaste zeep, zelfgemaakt wasmiddel en losse producten zijn vaak goedkoper dan hun verpakte alternatieven. De aanschaf van herbruikbare producten zoals een glazen fles of een metalen lunchbox kost eenmalig iets meer, maar verdient zich snel terug doordat je ze jarenlang gebruikt.