Een schoorsteen pijp voert de rookgassen van je kachel of open haard veilig naar buiten. Dat klinkt simpel, maar de keuze voor het juiste type, het juiste materiaal en de juiste diameter maakt een groot verschil voor de veiligheid, het trekgedrag en de levensduur van je installatie. In dit artikel vind je een praktisch overzicht van alles wat je nodig hebt om de juiste schoorsteenpijp te kiezen.

Enkelwandig of dubbelwandig: het eerste keuzecriterium

De meest basale keuze is die tussen een enkelwandige en een dubbelwandige schoorsteenpijp. Een enkelwandige pijp bestaat uit één laag metaal en is geschikt voor de aansluiting tussen het verwarmingstoestel en de rookgasafvoer, bijvoorbeeld het stuk buis van kachel tot plafond. Hij is goedkoper en gemakkelijker te installeren, maar mag in veel situaties niet als buitenpijp worden gebruikt.

Een dubbelwandige pijp heeft een binnenpijp, een isolatielaag en een buitenmantel. Door die isolatie blijven de rookgassen warmer, waardoor de trek beter is en condensatie minder snel optreedt. Dit type gebruik je voor het gedeelte dat door onverwarmde ruimtes loopt, door de muur gaat of boven het dak uitsteekt. In de buitenlucht koelt een enkelwandige pijp zo snel af dat condens en zelfs terugslagproblemen kunnen ontstaan.

Materiaal: RVS, gegalvaniseerd staal of emaille

RVS (roestvrij staal) is het meest gebruikte materiaal voor schoorsteenpijpen in woonhuizen. Het is bestand tegen de zuren die vrijkomen bij verbranding, roest niet en gaat tientallen jaren mee. Sommige fabrikanten geven tot 20 jaar garantie op RVS schoorsteenpijpen. Er zijn twee kwaliteitssoorten: AISI 304 (geschikt voor gas) en AISI 316 (geschikter voor vaste brandstoffen zoals hout en kolen, omdat die hogere zuurbelasting geven).

Gegalvaniseerd staal is goedkoper, maar minder bestand tegen zuur en vocht. Het is in principe alleen geschikt als tijdelijke oplossing of voor toepassingen waar de rookgastemperatuur laag blijft. Emaille binnenpijpen zie je soms in oudere systemen; ze zijn mooi glad van binnen, maar kwetsbaarder bij mechanische belasting. Voor een nieuwe installatie kies je tegenwoordig bijna altijd voor RVS.

Diameter: hoe kies je de juiste maat?

De inwendige diameter van de schoorsteenpijp moet passen bij het vermogen en het type van je toestel. Een te kleine diameter geeft te weinig trek en kan leiden tot rookvorming in de woonruimte. Een te grote diameter zorgt voor trage opwarming en meer condensvorming. De meest voorkomende maten voor woonhuisinstallaties zijn:

• 80 mm: kleine gaskachels en insert-kachels met laag vermogen
• 100 mm: standaard houtgestookte kachels tot ongeveer 8 kW
• 130 mm: middelgrote kachels van 8 tot 12 kW
• 150 mm: grotere kachels en open haarden
• 200 mm en meer: grote open haarden en industriële toepassingen

De fabrikant van je kachel of haard vermeldt altijd de aanbevolen rookgasafvoerdiameter in de handleiding. Houd je daar altijd aan. Afwijken van die maat kan leiden tot problemen met de rookgasafvoer en is in veel gevallen ook in strijd met de installatievoorschriften.

Brandstoffen en temperatuurklassen

Niet elke schoorsteenpijp is geschikt voor elke brandstof. Gas verbrandt relatief schoon en geeft lagere rookgastemperaturen, terwijl hout en kolen hogere temperaturen en meer roet produceren. Let bij de aankoop altijd op de temperatuurklasse van de pijp, aangeduid met een T-waarde (bijvoorbeeld T400 of T600). Die waarde geeft de maximale temperatuur aan waarbij de pijp veilig gebruikt mag worden.

Voor open haarden en houtgestookte kachels wil je minimaal een T400-klasse pijp. Kachels met een hoog vermogen of die op kolen stoken, kunnen temperaturen bereiken waarbij een T600-pijp verstandiger is. Voor gastoestellen is T200 of T250 vaak al voldoende. Check dit altijd voordat je een pijp koopt, want een te laag geclassificeerde pijp kan bij hoge temperaturen vervormen of gevaar opleveren.

Installatie: waar let je op?

Bij het installeren van een schoorsteenpijp zijn er een aantal vaste regels. De pijp moet altijd stijgend worden geplaatst, zonder horizontale stukken die langer zijn dan de hoogte van dat stuk. Elbogen (bochten) mag je gebruiken, maar houd het aantal zo beperkt mogelijk, want elke bocht vermindert de trek. Een hoek van 45 graden geeft minder weerstand dan een haakse bocht van 90 graden.

Zorg ook voor voldoende hoogte boven de dakrand. In Nederland geldt als vuistregel dat de pijp minimaal 50 centimeter boven het hoogste punt van het dak moet uitsteken als de pijp binnen 1,5 meter van de nok zit. Zit de pijp verder van de nok, dan gelden andere minimummaten. Een installateur of de fabrikantdocumentatie geeft hier uitsluitsel over. Laat bij twijfel een gecertificeerde schoorsteenveger of installateur meekijken, want een fout gemaakte aansluiting kan leiden tot koolmonoxidevergiftiging.

Onderhoud en reiniging

Een schoorsteenpijp heeft regelmatig onderhoud nodig. Bij gebruik van hout of andere vaste brandstoffen slaat er roet en teer neer aan de binnenwand. Dat verhoogt het risico op schoorsteenbrand aanzienlijk. Laat de pijp minimaal eenmaal per jaar vegen als je de kachel of haard regelmatig gebruikt. Gebruik je droog hout (vochtgehalte onder de 20 procent), dan is de aanslag veel minder dan bij nat of onvoldoende gedroogd hout.

Controleer bij het jaarlijkse onderhoud ook de verbindingen tussen de pijpdelen. Losgeraakte verbindingen of scheuren laten rookgas en koolmonoxide ontsnappen, met gevaarlijke gevolgen. RVS pijpen zijn onderhoudsarm, maar ook die moeten periodiek worden geïnspecteerd.

Een goede schoorsteenpijp is geen plek om op te bezuinigen. Kies het materiaal, de diameter en de temperatuurklasse die passen bij jouw specifieke situatie, en laat de installatie bij twijfel nakijken door een professional. Zo haal je het meeste uit je kachel of haard en blijft de situatie veilig, ook op de lange termijn.