Als je een warmtepomp installeert, heb je in de meeste gevallen geen schoorsteen meer nodig. Een warmtepomp werkt elektrisch en verbrandt geen gas of olie, dus er zijn geen verbrandingsgassen die afgevoerd moeten worden. Toch is de relatie tussen een warmtepomp en je bestaande schoorsteen iets ingewikkelder dan dat, zeker in oudere woningen.

Waarom een warmtepomp geen schoorsteen nodig heeft

Een traditionele cv-ketel op gas verbrandt brandstof en produceert rookgassen. Die moeten via een schoorsteen of rookgasafvoer naar buiten. Een warmtepomp doet dit niet. Hij onttrekt warmte aan de buitenlucht, de bodem of het grondwater, en zet die om in verwarming voor je woning. Omdat er geen verbranding plaatsvindt, is er geen rookgasafvoer nodig en dus ook geen schoorsteen.

Dit geldt voor de meest voorkomende typen: de lucht-water warmtepomp en de bodem-water warmtepomp. Beide werken volledig elektrisch, vergelijkbaar met hoe een koelkast werkt, alleen dan omgekeerd.

Wat doe je met de bestaande schoorsteen?

Veel woningen hebben een bestaande schoorsteen die vroeger diende voor een open haard, een cv-ketel of een kachel. Als je overstapt op een warmtepomp, valt die functie weg. Je hebt dan drie opties:

• Schoorsteen dichtmaken: De meest voorkomende keuze. Je laat de schoorsteenopening afsluiten, zodat er geen koude tocht naar binnen komt. Dit is relatief goedkoop en eenvoudig.
• Schoorsteen slopen: Als de schoorsteen boven het dak uitsteekt en je wilt onderhoud en dakkosten besparen, kun je hem (gedeeltelijk) laten slopen. Houd rekening met kosten van naar schatting enkele honderden euro’s tot meer dan duizend euro, afhankelijk van de omvang en de aannemer.
• Schoorsteen hergebruiken: In sommige gevallen gebruik je de schoorsteenruimte voor iets anders, zoals kabelgoten, ventilatie of een decoratieve functie met een gesloten haard of houtkachel.

Kies je voor een hybride warmtepomp, waarbij een gasketel als back-up blijft werken? Dan blijft de rookgasafvoer van die ketel nog wel nodig. De schoorsteen of het afvoerkanaal van de ketel blijft dan in gebruik.

Schoorsteen als probleem bij isolatie

Een ongebruikte, open schoorsteen is een warmteverliespost. Koude buitenlucht kan via de schoorsteenopening naar binnen trekken, wat slecht is voor de energieprestatie van je woning. Juist als je een warmtepomp installeert om energie te besparen, wil je dit voorkomen. Zorg er dus voor dat je de schoorsteen goed afsluit als je hem niet meer gebruikt. Dit kun je doen met een schoorsteenballon, een muurafdichting of een professionele afsluiting door een installateur of metselaar.

Warmtepomp schoorsteen: wanneer is er toch een afvoer nodig?

Er is één situatie waarbij je bij een warmtepomp toch iets van een afvoer nodig kunt hebben: de condensafvoer. Een lucht-water warmtepomp produceert condenswater, dat via een drain of afvoer naar het riool moet. Dit is geen rookgasafvoer en heeft niets met een schoorsteen te maken, maar het is wel iets om rekening mee te houden bij de installatie.

Sommige warmtepompen hebben ook een kleine luchtafvoer of ontluchtingsopening, maar die loopt nooit via een schoorsteen. De installateur regelt dit bij de plaatsing.

Hybride warmtepomp: schoorsteen blijft (deels) relevant

Bij een hybride warmtepomp werk je met een combinatie van een elektrische warmtepomp en een gasketel. De warmtepomp neemt het grootste deel van de verwarming voor zijn rekening. Op de koudste dagen, als de warmtepomp het alleen niet redt, springt de gasketel bij. Die gasketel heeft wel een rookgasafvoer nodig. Of die via de bestaande schoorsteen loopt of via een apart afvoerkanaal, hangt af van de situatie in jouw woning en de installateur.

Vraag bij de installatie altijd na of de bestaande schoorsteenpijp nog geschikt is voor de rookgasafvoer van de ketel. Oudere schoorstenen voldoen soms niet meer aan de eisen voor moderne hr-ketels.

Stap je volledig over op een elektrische warmtepomp, dan is de conclusie simpel: je schoorsteen heeft geen functie meer. Sluit hem goed af, overweeg of slopen zinvol is, en zorg dat er geen tocht of warmteverlies overblijft. Zo haal je het meeste uit je nieuwe warmtepomp.