Eiken brandhout is een van de beste houtsoorten die je kunt gebruiken voor een houtkachel, open haard of barbecue. Het hout heeft een hoge calorische waarde, brandt lang en geeft veel warmte af. Dat maakt het populairder dan veel andere houtsoorten, maar er zijn ook een paar dingen waar je rekening mee moet houden.

Waarom eiken brandhout zo goed presteert

Eikenhout is een hardhout. Dat betekent dat de vezels dicht op elkaar zitten en het hout zwaar en compact is. Bij verbranding levert dat meer energie op dan licht hout zoals vurenhout of berkenhout. De calorische waarde van goed gedroogd eikenhout ligt aanzienlijk hoger dan die van de meeste andere Europese houtsoorten. Dat merk je aan de lange brandduur en de stabiele, hete vlam.

Omdat eikenhout zo hard is, verbrandt het ook gelijkmatig. Je hoeft minder vaak bij te laden, wat prettig is als je een avond lang wilt stoken zonder er steeds bij te staan. Voor een houtkachel of open haard is dat een duidelijk voordeel ten opzichte van zachtere houtsoorten die sneller opbranden.

Eiken brandhout voor de barbecue en braadoven

Naast kachels is eikenhout ook erg geschikt voor de barbecue en braadoven. Het hout geeft een milde, iets nootachtige rooksmaak af die goed past bij rood vlees, wild en gevogelte. Die smaak is subtieler dan bijvoorbeeld kersenhout, maar uitgesproken genoeg om een verschil te maken. Je gebruikt eikenhout op de barbecue het best als je langzaam en indirect gaart, zoals bij een low-and-slow methode.

In een braadoven zorgt eiken voor een gelijkmatige, aanhoudende hitte. Juist die stabiliteit is belangrijk als je brood bakt of vlees langzaam gaart. Het hout maakt snel hoge temperaturen en houdt die ook vast, zonder dat je constant hoeft bij te sturen.

Goed gedroogd eiken brandhout: het verschil is groot

Het grootste verschil in kwaliteit zit in het vochtgehalte van het hout. Vers gekapt eikenhout bevat veel vocht en verbrandt slecht. Het geeft weinig warmte, produceert veel rook en zorgt voor roetaanslag in je schoorsteen of kachel. Goed gedroogd eikenhout heeft een vochtgehalte van maximaal 20 procent, bij voorkeur lager.

Eikenhout heeft een langere droogtijd nodig dan zachte houtsoorten. Als je het zelf wilt drogen, reken dan op minimaal twee jaar buiten, op een droge en geventileerde plek. Koop je kant-en-klaar gedroogd eikenhout, kijk dan altijd of er vermeld staat dat het gedroogd of “seasoned” is. Een vochtmeter (te koop voor een paar euro bij bouwmarkten) geeft je direct zekerheid.

Hoeveelheden en verpakkingen

Eiken brandhout is verkrijgbaar in allerlei hoeveelheden. Voor incidenteel gebruik zijn netzakken van rond de 8 kilogram praktisch: handig te vervoeren en op te slaan, en geschikt als je niet de ruimte hebt voor een grote voorraad. Voor intensiever gebruik door het stooiseizoen heen is een grotere partij, zoals een halve of hele kuubzak, voordeliger per kilo.

• Netzak (circa 8 kg): handig voor af en toe stoken of voor de barbecue
• Halve kuub: geschikt voor regelmatig gebruik in een houtkachel
• Volle kuub of meer: meest voordelig per kilo, ideaal als je de hele winter stookt

Let bij grotere hoeveelheden op de blokdikte. Voor een houtkachel zijn blokken van 25 tot 33 centimeter het meest gangbaar. Controleer dit voor je bestelt, want te lange blokken passen niet in elke kachel.

Nadelen van eiken brandhout

Eikenhout heeft ook een paar nadelen die je eerlijk mee moet wegen. Het hout is zwaarder dan alternatieve houtsoorten, wat sjouwen lastig maakt. Ook produceert eiken bij verbranding iets meer rook dan bijvoorbeeld berkenhout als het niet goed gedroogd is. Zorg dus altijd voor goed gedroogd hout.

Daarbij is eikenhout doorgaans duurder dan zachte houtsoorten. De hogere prijs weegt in de meeste gevallen op tegen de langere brandduur en hogere warmteafgifte, maar als je incidenteel stookt, kan een goedkopere houtsoort ook voldoen.

Wil je het meeste uit eiken brandhout halen, zorg dan altijd voor goed gedroogd hout met een laag vochtgehalte, kies de juiste blokdikte voor jouw kachel of barbecue, en bewaar het droog en geventileerd. Dan heb je met eiken een betrouwbare brandstof die lang meegaat en veel warmte geeft.