Goed brandhout herken je aan één eigenschap boven alles: het is droog en het verbrandt langzaam met veel warmte. Loofhout scoort daarin het beste. Soorten als eik, beuk, haagbeuk en es geven per kubieke meter meer warmte af dan naaldhout en branden stabieler door. De calorische waarde van de meeste loofhoutsoorten ligt tussen 27 en 30 gigajoule per kubieke meter droge stof, met haagbeuk als een van de hoogste in die categorie.

Het soort hout is belangrijk, maar het vochtgehalte is dat minstens zo erg. Hout dat te nat is sist, rookt en geeft nauwelijks warmte. Droog hout met een vochtgehalte onder de 20 procent verbrandt schoon en efficiënt. Dat geldt voor elk houtsoort, ook voor de beste.

De beste houtsoorten voor goed brandhout

Haagbeuk staat bovenaan als het gaat om calorische waarde. Het is compact, zwaar en brandt lang en gelijkmatig. Nadeel: het is minder makkelijk te splijten dan andere soorten en ook iets zeldzamer in de handel.

Eik is een van de meest gevraagde soorten en terecht. Het hout is dicht, verbrandt langzaam en geeft lang warmte. Wel vraagt eik meer droogtijd dan andere soorten. Vers gekapt eikenhout heeft een hoog vochtgehalte en heeft minstens twee jaar nodig om goed te drogen.

Beuk is misschien wel het meest veelzijdige brandhout. Het splijt gemakkelijk, droogt relatief snel en brandt mooi gelijkmatig. De warmteafgifte is iets lager dan haagbeuk of eik, maar het verschil is in de praktijk klein. Beuk is ook goed verkrijgbaar in de Benelux.

Es heeft als bijzonder voordeel dat je het ook groen (vers) kunt stoken zonder al te grote problemen. De calorische waarde ligt vergelijkbaar met beuk. In de praktijk is gedroogde es uitstekend brandhout, met een lichte en prettige geur.

Houtsoorten die je beter kunt vermijden

Naaldhout zoals den, spar en lariks brandt sneller dan loofhout en geeft minder warmte per volume. Bovendien stoot naaldhout meer hars en roet uit, wat leidt tot snellere aanslag in je schoorsteen. Voor een open haard of houtkachel is naaldhout dus minder geschikt als hoofdbrandstof. Als aanmaakhout werkt het prima, omdat het snel vlam vat.

Populier en wilg zijn zacht loofhout. Ze bevatten van nature veel vocht en hebben een lage dichtheid. Zelfs goed gedroogd geven ze beduidend minder warmte dan eik of beuk. Je hebt er bijna twee keer zoveel van nodig voor dezelfde warmte. Niet ideaal als je efficiënt wilt stoken.

Wat maakt brandhout écht goed? De droogheid

Een vochtmeter is een handige investering als je regelmatig stookt. Goed brandhout heeft een vochtgehalte van maximaal 20 procent. Zit je daarboven, dan verdampt het vocht eerst voordat het hout echt verbrandt. Dat kost energie, verlaagt de temperatuur en zorgt voor meer schadelijke uitstoot.

Vers gekapt loofhout heeft doorgaans een vochtgehalte van 40 tot 60 procent. Om dat terug te brengen naar een bruikbaar niveau heb je bij de meeste soorten één tot twee seizoenen nodig, bij eik soms langer. Bewaar hout daarom op een overdekte, goed geventileerde plek, met de blokken gestapeld zodat lucht er goed doorheen kan stromen. Hout op de grond raken snel vochtig van onderen: een houten of stenen onderlaag helpt.

Hoe herken je goed gedroogd brandhout zonder meter?

Je kunt droog hout ook zonder vochtmeter herkennen. Let op deze kenmerken:

• Droog hout is lichter dan vers hout van hetzelfde formaat.
• De schors laat los of is al gedeeltelijk verdwenen.
• Er zijn duidelijke scheuren aan de uiteinden van het blok (de zogenoemde sprongen).
• Als je twee blokken tegen elkaar slaat, klinkt het hol en scherp, niet dof.
• Vers hout ruikt muf of sappig; droog hout ruikt neutraal of licht houtachtig.

Deze vuistregels zijn geen vervanging voor een meter, maar geven in de praktijk een goed beeld. Bij aankoop van hout in grotere hoeveelheden is het altijd slim om naar het droogseizoen te vragen.

Voor de meeste situaties is gedroogd beuk of eik de veiligste en meest betaalbare keuze als goed brandhout. Wil je maximale warmteafgifte, kijk dan naar haagbeuk. Zorg bovenal dat het hout droog is: dat heeft meer invloed op de prestatie dan welk houtsoort dan ook.