De minimale hoogte van een schoorsteen berekenen doe je aan de hand van twee regels: de schoorsteen moet minstens 50 cm boven het dakoppervlak uitsteken, én minstens 1 meter boven elk obstakel dat binnen een straal van 3 meter staat. Welke van de twee uitkomsten het hoogst is, bepaalt de vereiste hoogte. Zo simpel is de basisformule, maar er zijn een paar situaties waarin je extra rekening moet houden met de omgeving en het type kachel.

Waarom de hoogte van een schoorsteen zo belangrijk is

Een schoorsteen die te laag is, heeft een slechte trek. Rookgassen worden dan niet goed afgevoerd en kunnen terugslaan de woning in. Dat zorgt niet alleen voor rookoverlast, maar ook voor ophoping van koolmonoxide, een kleurloos en reukloos gas dat levensgevaarlijk is. Een te lage schoorsteen is dus geen esthetisch probleem, maar een veiligheidsprobleem. Bovendien is bij een houtkachel of haard een goede afvoerhoogte een vereiste vanuit het Bouwbesluit.

Hoogte schoorsteen berekenen: de twee basisregels

Voor het berekenen van de juiste hoogte gebruik je deze twee uitgangspunten:

• Regel 1: De bovenkant van de schoorsteen staat minstens 50 cm boven het hoogste punt van het dak waarop hij staat.
• Regel 2: De bovenkant staat minstens 1 meter hoger dan elk obstakel (een muur, een dakkapel, een boom of een naastgelegen gebouw) dat zich binnen een horizontale afstand van 3 meter bevindt.

Je past beide regels toe en kiest de uitkomst die de grootste hoogte oplevert. Dat is de minimale schoorsteenhoogte die je aanhoudt.

Rekenvoorbeeld: zo werkt het in de praktijk

Stel: je hebt een zadeldak. De schoorsteen komt door het dak op een punt dat 20 cm onder de nok zit. De nok is het hoogste punt, dus de schoorsteen moet 50 cm daarboven uitkomen. Dat betekent: hij moet minstens 70 cm boven het doorvoerpunt door het dak steken.

Dan kijk je naar de omgeving. Op 2,5 meter afstand staat een dakkapel waarvan de bovenkant op gelijke hoogte zit als de doorvoer. Omdat die dakkapel binnen de 3 meterzone valt, moet de schoorsteen daar 1 meter bovenuit komen. In dit geval is de uitkomst van regel 2 (1 meter) groter dan die van regel 1 (70 cm), dus hou je 1 meter aan als minimummaat.

Extra aandachtspunten bij de berekening

De twee basisregels gelden voor de meeste situaties, maar er zijn omstandigheden waarbij je meer moet meenemen:

• Steile daken: Op een steil dak (meer dan 20 graden) is de kans op turbulentie rondom de schoorsteen groter. Houd dan een grotere marge aan dan de verplichte 50 cm.
• Hoge gebouwen in de buurt: Gebouwen op meer dan 3 meter afstand vallen buiten de basisregel, maar kunnen bij wind toch turbulentie veroorzaken die de trek verstoort. Is er een hoog gebouw vlakbij, overleg dan met een schoorsteenspecialist.
• Type verwarmingstoestel: Een houtkachel, open haard of cv-ketel heeft elk een eigen minimale afvoerhoogte en rookgastemperatuur. Controleer de technische specificaties van je toestel, want de fabrikant kan een hogere minimumhoogte voorschrijven dan de bouwkundige regels vereisen.
• Meerdere aansluitingen op één schoorsteen: Als meerdere toestellen op één kanaal zijn aangesloten, gelden extra regels. Dit vraagt altijd om professioneel advies.

Totale lengte van het rookkanaal meenemen

De hoogte van de schoorsteen boven het dak is één deel van het verhaal. De totale lengte van het rookkanaal, van de aansluiting op het toestel tot de uitmonding, bepaalt ook hoeveel trek er is. Een kort kanaal heeft minder trek dan een lang kanaal. Als vuistregel geldt dat een rookkanaal voor een houtkachel minimaal 4 tot 5 meter totale lengte nodig heeft voor een goede werking. Is je woning laag en je kachel staat op de begane grond, dan kan dit betekenen dat de schoorsteen extra hoog moet worden om die minimale kanaallengte te halen.

Wanneer een professionele berekening verstandig is

De basisberekening kun je zelf maken, maar er zijn situaties waarin je beter een erkend schoorsteenveegbedrijf of installateur inschakelt. Dat is het geval als je twijfelt over de omgeving (veel obstakels of een complex dak), als je een nieuw toestel installeert dat aan specifieke normen moet voldoen, of als je een bestaande schoorsteen wilt hergebruiken voor een ander toestel. Een verkeerd berekende hoogte leidt niet alleen tot rookproblemen, maar kan ook gevolgen hebben voor je verzekering als er schade ontstaat.

De berekening zelf is dus niet ingewikkeld: meet de afstanden, pas de twee regels toe en neem de grootste uitkomst. Twijfel je aan obstakels in de buurt of aan de totale kanaallengte, laat dan een vakman meekijken. Dat voorkomt problemen achteraf en zorgt dat je schoorsteen van dag één goed trekt.